فاطمه جان احمدى
82
تاريخ فرهنگ وتمدن اسلامى ( فارسي )
يا طرفداران جدى بيابد . از ميان نامبرداران مكتب اسكندريه مىتوان به اراتوستن ( 194 ق . م ) اشاره نمود . وى به دليل سرآمدى و نامبردارى در علم جغرافياى رياضى ، پدر علم جغرافيا نام گرفت . اراتوستن نخستين كسى بود كه براى اندازهگيرى طول و عرض جغرافيايى كره زمين طرحى نو ارائه داد ، « 1 » اگرچه اين طرح نيز تا عصر ترجمه يا نهضت علمى مسلمانان ، يعنى زمان مأمون عباسى ( 214 ه / 829 م ) مسكوت ماند ، اما پس از آن منجمان دوره اسلامى آن را اندازهگيرى كردند . « 2 » از ديگر دانشمندان يونانىِ درسآموختهء مصر كه آثار علمى وى در تمدن اسلامى مورد توجه مترجمان و عالمان مسلمان قرار گرفت ، ارشميدس ( 212 ق . م ) است كه نظريات علمى وى تحولى عظيم در علم رياضى ايجاد نمود . آپولونيوس ديگر دانشمند يونانىتبار است ، وى نيز دانشآموخته مدرسه اسكندريه مصر بود . او در تحقيقات علم رياضى در شمار انديشمندان و صاحبنظران عصر خود قرار داشت . اسامى يونانى « بيضى » ، « سهمى » و « هذلولى » كه معادل عربى آنها به ترتيب « قطع ناقص » ، « قطع مُكافِىء » و « قطع زائد » است ، توسط او ابداع گرديد . « 3 » كتابهاى وى كه حاوى قطوع مخروطى است ، در هشت جلد به رشته تحرير درآمد . اكنون از مجموع آثار او چهار كتاب اول به زبان يونانى و سه كتاب بعدى به زبان عربى موجود است و آخرين جلد آن نيز مفقود مىباشد . از ديگر سرآمدان مدرسه اسكندريه هرون است . شهرت وى به دليل اختراع ماشين و تأليف كتابهايى در باره انكسار نور ، مكانيك و فشار هواست . كتاب مكانيك او در عصر نهضت ترجمه ، به دست قُسطا بن لوقا به عربى برگردان شد . نام آشناى ديگرى كه بر تارك تاريخ علمى مدرسه اسكندريه مىدرخشد ، بطلميوس « 4 » ( 140 - 160 م ) نامور يونانى و مُدرس مدرسه آتن و اسكندريه است . كتابهاى او در علم رياضى و نجوم
--> ( 1 ) . حربى عباس عطيتو محمود و حسان حلّاق ، العلوم عند العرب ، اصولها و ملامحها الحضارية ، ص 210 - 208 . ( 2 ) . بنگريد به : دليسى اوليرى ، انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ، ترجمه احمد آرام ، ص 49 . ( 3 ) . بنگريد به : حربى عباس عطيتو محمود و حسان حلّاق ، العلوم عند العرب ، اصولها و ملامحها الحضارية ، ص 208 - 204 . ( 4 ) . كلاوديوس بطلميوس در منابع اسلامى به بطلميوس كلوذى يا قلوذى مشهور است .